بررسی اصول همکاری گرایس و نقض آن در رمان اسب چوبی از الهام فلاح و رمان مرده‌ها در راهند ناتاشا امیری

نوع مقاله : پژوهشی کیفی

نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبائی
2 علامه طباطبایی
چکیده
یکی از فیلسوفانی که به درک مخاطب از کلام و قوانین ارتباط‌های کلامی پرداخته گرایس است. در این نظریه سؤالات اصلی این است که اولا چگونه متوجه می‌شویم که غرض گوینده معنای اصلی جمله نیست بلکه یکی از معانی ثانوی یا تلویحی است. ثانیا این معنای ثانوی را چگونه استنباط می‌کنیم؟ به نظر گرایس معنی ضمنی وقتی جلب توجه می‌کند که یک یا چند مورد از این اصول چهار‌گانه رعایت نشود: 1. اصل صداقت (کیفیت) 2. اصل کفایت (کمیت) 3. اصل ربط 4. اصل رعایت عرف و روش. این اصول را می‌توان در همه متن‌های ادبی مشاهده کرد؛ بر همین اساس این تحقیق با روش کیفی به بررسی اصول همکاری گرایس و نقض آن در رمان اسب چوبی از الهام فلاح و رمان مرده‌ها در راهند ناتشا امیری پرداخته است. بر اساس یافته‌های این تحقیق، رعایت و نقض اصول همکاری گرایس در این دو رمان نشاندار است. نقض این اصول در رمان اسب چوبی بیشتر توسط شخصیت‌های مرد داستان و در رمان مرده‌ها در راهند توسط زنان صورت گرفته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

امیری، ناتاشا؛ (1394) مرده ها در راهند؛ تهران: ققنوس.
 آلام، کر؛ (1395) نشانه‌شناسی تئاتر و درام؛ ترجمه کوروش صفوی، تهران: علمی.
شمیسا، سیروس؛ ( 1399) معانی؛ تهران: نشر میترا.
صفوی، کوروش؛ (1382) معنی شناسی کاربردی؛ تهران: همشهری.
فلاح، الهام؛ (1401) اسب چوبی؛ تهران: ققنوس.
فیلیپس، لوئیز، یورگنسن، ماریان؛ (1401) نظریه و روش در تحلیل گفتمان؛ ترجمه هادی جلیلی. تهران: نی.
لاینز، جان؛ (1391) آشنایی با زبان‌شناسی در مطالعات ادب فارسی؛ تهران: علمی.
یول، جورج؛ (1389) کاربردشناسی زبان؛ ترجمه محمد عموزاده مهدیرجی و منوچهر توانگر، تهران: سمت.
حبیب اللهی، مهدی؛ ستوده نیا، محمدرضا؛ مطیع، مهدی؛ (1395) «تفاوت تعبیر در آیات مشابه
قرآن بر پایه تخطی از اصول همکاری گرایس»؛ مجله علوم قرآن و حدیث آموزه‌های قرآنی، پاییز و زمستان، ش 24، ص 109 - 142.
خلج آبادی فراهانی، کوروش؛ (1400) «بررسی اصول همکاری گرایس و نقض آن در نمایشنامه «پهلوان اکبر می‌میرد» از بهرام بیضایی»؛ همایش کنفرانس بین‌المللی زبان، ادبیات، تاریخ و تمدن؛ دوره برگزاری: 7.
ـ خیر آبادی، رضا؛ (1392) «نقش تخطی از اصول گرایس در ایجاد نسل جدید لطیفه‌های ایرانی»؛ نشریه علمی وزارت علوم،دوره چهارم پاییز، ش 3.
دادخواه تهرانی، مریم؛ محمودی بختیاری، بهروز؛ (1390) «بازتاب فمنیسم از رهگذر اصول همکاری گرایس در نمایشنامه سالار زنان»؛ مجله پژوهش ادبیات معاصر جهان، ش 63، پاییز ص 103 - 121.
 زابلی زاده، اردشیر؛گلشاهی، رامین؛ موسوی، ندا؛ (1391) «اصل همکاری گرایس در متون خبری؛ بررسی معانی ضمنی دو خبر در ارتباط با اصل همکاری گرایس»؛ فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، س نوزدهم، ش 2 (ش پیاپی 70)، تابستان، ص 61 - 90.
صراحی، محمد امین؛ غیوری، زهرا؛ (1396) «نقش نقض اصول همکاری گرایس در ساخت کاریکلماتور»؛ مجله ادبیات پارسی معاصر، س هفتم، ش دوم، تابستان، ص 35 - 50.
عزیزی، سیروس؛ (1389) «نقش زبان‌شناسی جنایی در بازجویی (برمبنای اصول همکاری گرایس)»؛ فصلنامه کارآگاه، دور دوم سال چهارم، زمستان، ش 103، ص 6 - 26.
کشور دوست، آزاده؛ (1392) «بررسی اصول گرایس در داستان سیاوش در شاهنامه»؛ مجله زیبایی‌شناسی ادبی، پاییز، ش 17، ص 133 - 154.
مومنی، نگار؛ عزیزی؛ سیروس؛ (1394) «نقش تغییر موضوع و نقض اصول گرایس توسط متهم در بازجویی‌ها: مطالعه موردی در آگاهی تهران بزرگ»؛ فصلنامه زبان پژوهشی دانشگاه الزهرا، س هفتم، ش 16، پاییز، ص  159 - 175.
مقداری، صدیقه سادات؛ ایزددوست، زهرا؛ (1396) «تحلیل نسل جدیدی از لطیفه‌های رفاقتی موسوم به «آقاما... شما...» در چهارچوب اصول مکالمه‌ای گرایس»؛ مجله مطالعات زبانی و بلاغی، س هشتم، ش 15، بهار و تابستان، ص 191 - 208.
نعمت‌زاده، مهین؛ مهدی‌زاده، بتول؛ (1395) «میزان به کارگیری اصول گرایس در انشای دانش‌آموزان پایه هشتم»؛ فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، س یازدهم، ش 42، پاییز، ص 31 - 52.
Grice. H. P (1975). “Logic and Conversation, in Cole, Peter and Jerry Morgan (eds.)” Syntax & Semantic, V. 3: Speech Acts, New York: Academic Press, pp. 41-58.