بازتعریف مفهوم خودمراقبتی معنوی از منظر مولانا در کتاب مثنوی

پژوهش پیش‌رو با هدف واکاوی و بازتعریف مفهومی «خودمراقبتی معنوی» بر پایۀ اندیشه‌های مولانا جلال‌الدین محمد بلخی در اثر مثنوی سامان یافته است. این مطالعه از حیث هدف در زمرۀ تحقیقات بنیادین جای می‌گیرد و به لحاظ ماهیت و شیوۀ گردآوری داده‌ها، در چارچوب پژوهش‌های کیفی و مبتنی بر روش تحلیل مضمون (تماتیک) طراحی شده است. با توجه به ماهیت عرفانی اثر، بیت (به‌مثابۀ کوچک‌ترین واحد معنایی) به عنوان واحد تحلیل در نظر گرفته شد. جامعه آماری شامل متن کامل مثنوی معنوی و تفسیر کریم زمانی بود که با روش نمونه گیری هدفمند، 6 دفتری کتاب مثنوی معنوی و 6 دفتری کتاب کریم زمانی به عنوان نمونه انتخاب شدند. مهم‌ترین دستاورد پژوهش نشان می‌دهد که خودمراقبتی معنوی در مثنوی مولانا، ساختاری چندبُعدی و مشتمل بر نه خرده‌مؤلفه خداشناسی، شناخت عالم معنا، معاد و پاسخگویی اعمال، توصیه‌های عملی ارتباط با خداوند، توصیه‌های عملی ارتباط با خود و تربیت خود، توصیه‌های عملی تعامل با جهان هستی و سایر انسان‌ها، توصیه‌های عملی در ارتباط با عالم معنا، یاری‌دهندگان انسان در مسیر خودمراقبتی معنوی، هسته اصلی معنویت‌گرایی بوده است.