تحلیل گفتمان زیست‌محیطی جنگ در رمان زمین سوخته بر اساس مفهوم قدرت در اندیشه‌ی فوکو

نوع مقاله : پژوهی اصیل

نویسندگان
1 فارغ‌التحصیل دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران.
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران
چکیده
رمان زمین سوخته بازتولیدی به تأثیرپذیری از گفتمان جنگ است که اپیستمه­ای خاص را یعنی تقابل گفتمان ژئوپلتیک(توسعه­ی ارضی) در سیاست خارجی عراق علیه گفتمان اسلام‌گرایی ارزش­محور در سیاست خارجی ایران را بازنمایی و حقیقت- دانشی خاص خود را تولید می­کند. ما با تحلیل گفتمان زیست­محیطی جنگ به روش توصیفی- تحلیلی به این سؤال پاسخ خواهیم داد که تقابل دو گفتمان ژئوپلتیک و اسلام­گرایی ارزش‌محور باعث ایجاد چه اختلالاتی در محیط زیست طبیعی شده و این محیط زیست طبیعی چه تأثیراتی بر ابعاد زندگی انسان از لحاظ جسمی و روحی بر جای گذاشته است؟ نتایج پژوهش بیانگر این است که با ظهور اقتصاد سیاسی که در جنگ عراق با ایران بر سر نفت نمودار است، مفهوم طبیعت دگرگون شده و حکومت عراق قوانین طبیعت را نادیده ­گرفته و با اعمال قدرت ناشی از گفتمان ژئوپلتیک(توسعه ارضی) رخدادها و شکل­های جدیدی از رفتار را به بار ­آورده که علاوه­بر آلودگی زیست­محیطی شکل­های جدیدی از رفتار را نه تنها در کنش­های انسانی، بلکه در کنش­هایی که نویسنده به طبیعت نسبت می­دهد، نیز به وجود ­آورده که خود از همه­جا آمدن قدرت و این­که قدرت همه­جا هست و شکل­های متکثر روابط قدرت را در اندیشه­ی فوکو نمودار می­سازد. در کل تصاویر ارائه شده از رمان زمین سوخته­ی احمد محمود نشان می­دهد که نه تنها انسان­ها بلکه طبیعت نیز محملی برای اجرای قدرت بوده است. بنابراین در تکمیل نظریه­ی فوکو  می­توان گفت که وقتی علم و قدرت در گردونه­ی نهادی افتاد نه تنها انسان­ها بلکه محیط زیست نیز به شی تبدیل می­گردد...

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 اردیبهشت 1405