تأملی انتقادی در کتاب دستور زبان فارسی بر پایۀ نظریۀ گشتاری، تألیف مهدی مشکوه‌الدینی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه جهرم
چکیده
این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ­ای به بررسی انتقادی کتاب دستور زبان فارسی برپایۀ نظریۀ گشتاری، تألیف مهدی مشکوه ­الدینی، سرفصل درس دستور زبان فارسی2 در مقطع کارشناسی رشتۀ زبان و ادبیات فارسی پرداخته­ است. نتایج پژوهش نشان می­ دهد که این کتاب از جنبه­ هایِ طرح و بررسی بسیاری از مباحث بنیادینِ دستور زبانشناختی، توضیح و تفصیل بسیاری از مباحث دستور سنتی بر پایۀ علم زبانشناسی و ارائۀ نمونه­ مثالها منبعی درخور برای این درس به شمار می­آید؛ اما از­­­لحاظ انطباق با سرفصلهای تعیین­ شده در برنامۀ درسی، همچون تعریف نظریه در زبانشناسی، معرفی اجمالی نظریات مختلف نحوی و بیان تفاوتهای عمدۀ دستور سنتی با دستورهای زبانشناختی و ساختار بویژه نقص در فصل‌بندی مطالب، پیچیدگی زبان و اشکال در شماره ­گذاری عنوانهای اصلی و فرعی و محتوا شامل کاستی در تعاریف و مفاهیم و نادرستیِ برخی نمونه­ مثالها نارساییهایی قابل تأمل و نیازمند به بررسی نیز دارد که این پژوهش می ­تواند در بازنگری و رفع آن مؤثر واقع شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابوالقاسمی، محسن؛(1392) تاریخ زبان فارسی؛ چ دوازدهم، تهران: سمت.
ـــــــــــ؛(1393) دستور تاریخی زبان فارسی؛ چ یازدهم، تهران: سمت.
انوری، حسن و حسن احمدی گیوی؛(1389) دستور زبان فارسی2؛ ویرایش سوم، چ ششم، تهران: فاطمی.
خیامپور، عبدالرسول؛(1373) دستور زبان فارسی؛ چ نهم، تهران: کتابفروشی تهران.
باطنی، محمدرضا؛ (1376) توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی؛ چ هشتم، تهران: امیرکبیر.
ـــــــــــ؛ (1371) نگاهی تازه به دستور زبان؛ چ پنجم، تهران: آگاه.
زندی­مقدم، زهرا؛ (1389) «معرفی و نقد کتاب­ دستور مختصر امروز بر پایۀ زبان­شناسی جدید»؛ نامۀ فرهنگستان (ویژه­نامۀ دستور)، ش 6؛ ص 264- 267.
 ــــــــــ؛ (1389) «معرفی و نقد کتاب­ دستور زبان فارسی بر پایۀ زبا­ن­شناسی»؛ نامۀ فرهنگستان (ویژه­نامۀ دستور)، ش 6؛ ص 268- 273.
شریعت، محمدجواد؛ (1371) دستور زبان فارسی؛ چ پنجم، تهران: اساطیر.
شعبانی، بهرام؛ (1397) «نقدی بر کتاب دستور زبان فارسی2 تألیف حسن انوری و حسن احمدی گیوی»؛ نامۀ فرهنگستان (ویژه­نامۀ دستور)، ش 14، ص 223- 249. 
فرشیدورد، خسرو؛ (1382) دستور مفصّل امروز؛ چاپ اول، تهران: سخن.
قریب، عبدالعظیم و دیگران؛(1373) دستور زبان فارسی (پنج استاد)؛ چاپ یازدهم، تهران: جهان دانش.
کامران، مرتضی؛ (1352) «نقد و بحث بر کتاب دستور زبان فارسی (تألیف استاد دکتر پرویز خانلری (متمم)»؛ گوهر، ش 9؛ صص 871- 873. 
کمیتۀ برنامه­ریزی زبان و ادبیات فارسی؛(1391) برنامۀ درسی دورۀ کارشناسی رشتۀ زبان و ادبیات فارسی؛ سرفصل­ها و منابع درس دستور زبان فارسی2، ص17.
مشاوری، زهره و محمود براتی؛(1395) «نقدی بر دستور زبان فارسی کتاب حروف اضافه و ربط»، نامۀ فرهنگستان (ویژه­نامۀ دستور)، ش 12؛ ص 325- 342.  
مشکوة­الدینی، مهدی؛ (1379) دستور زبان فارسی بر پایۀ نظریۀ گشتاری؛ چ اول، مشهد: دانشگاه فردوسی.
ناتل خانلری، پرویز؛ (1370) دستور زبان فارسی؛ چ یازدهم، تهران: توس.
وحیدیان کامیار، تقی و غلامرضا عمرانی؛(1379) دستور زبان فارسی1؛ چ هفتم، تهران: سمت.
همایون­فرخ، عبدالرحیم؛(1364) دستور جامع زبان فارسی؛ به کوشش رکن­الدین همایون­فرخ،
 چ سوم، تهران: مؤسسۀ مطبوعاتی علمی.